بحران گازوئیل، فشار مضاعف بر بازار جهانی نفت

به گزارش هشدار زودهنگام انرژی، به گزارش شانا به نقل از اداره کل امور اوپک، سازمان‌های بین‌المللی و مجامع زیرمجموعه وزارت نفت، میانگین هفتگی قیمت نفت خام برنت در هفته منتهی به ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۷ شهریور) به ۱۰۵ دلار و ۷۹ سنت در هر بشکه رسید که ۴ دلار و ۱۲ سنت بالاتر از هفته قبل بود. شاخص دابلیوتی‌آی نیز با جهش ۴ دلار و ۴۷ سنتی، میانگین ۱۰۲ دلار و ۳۷ سنت را ثبت کرد و سبد نفتی اوپک با رشد ۱۰ دلار و ۹۸ سنتی به ۱۲۱ دلار و ۴۴ سنت در هر بشکه دست یافت. مهم‌ترین تحول این هفته، تشدید کمبود فرآورده‌های میان‌تقطیر و به‌ویژه گازوئیل بود؛ جایی که اختلال صادرات فرآورده از غرب آسیا هم‌زمان با کاهش ظرفیت پالایش روسیه، عرضه گازوئیل و سوخت جت را در بازارهای اروپا و آسیا تحت فشار قرار داده است. با محروم‌شدن روزانه نزدیک به ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه گازوئیل، سوخت جت و بنزین از این بازارها، حملات پهپادی به زیرساخت‌های پالایشی روسیه و محدودیت صادرات گازوئیل این کشور، فشار مضاعفی بر اروپا وارد شده است. در این شرایط، واردات گازوئیل اروپا در سپتامبر روزانه حدود ۸۱۰ هزار بشکه برآورد می‌شود که کمتری از حجم ماه‌های اوت و سپتامبر سال پیش است؛ آمریکا با حدود ۴۷۰ هزار بشکه در روز بزرگ‌ترین تأمین‌کننده خواهد بود و عربستان و هند نیز سهم قابل‌توجهی دارند.

تنگه هرمز در همین هفته یکی از مهم‌ترین متغیرهای بازار محسوب می‌شد. کاهش شدید تردد شناورها به‌طوری‌که بر اساس داده‌های کپلر در یک روز هفته تنها سه شناور تجاری از این تنگه عبور کردند؛ رقمی به‌مراتب پایین‌تر از میانگین ۱۰ روزه ۱۶ شناور. در مقابل، انتقال کشتی‌به‌کشتی نفت در خلیج عمان از حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در اوت به روزانه تقریباً ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه رسیده است. اختلال در خط لوله شرق به غرب عربستان نیز مسیرهای صادراتی این کشور را بر هم زده و هرچند بازگشت کامل عملیات حدود شش هفته تخمین زده شده، آرامکو بخشی از اختلال را با فروش حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت برای تحویل سپتامبر و اکتبر به پالایشگاه‌های آسیایی جبران کرده است. افزون بر این، آرامکو اعلام کرده محموله‌های نفت خام قراردادهای بلندمدت با بارگیری اکتبر به برخی پالایشگاه‌های اروپایی ارسال نمی‌شود؛ جایی که به‌طور معمول روزانه حدود ۶۸۰ هزار بشکه نفت عربستان تحت این قراردادها به اروپا صادر می‌شد. در طرفی دیگر، صادرات نفت خام از تنگه هرمز در نیمه نخست سپتامبر به روزانه حدود ۷ میلیون و ۶۴۰ هزار بشکه رسیده که بیش از ۴۰ درصد بالاتر از میانگین اوت است و نشان‌دهنده بازگشت بخشی از جریان صادراتی به مسیر اصلی است.

از سوی دیگر، ذخیره‌سازی‌ها حاشیه امن بازار را محدودتر کرده‌اند. داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان می‌دهد ذخیره راهبردی نفت این کشور با کاهش حدود ۴۰۰ هزار بشکه به ۲۸۵ میلیون بشکه رسیده که پایین‌ترین سطح از سال ۱۹۸۲ است. ذخیره تجاری نفت خام با افت ۶۴۰ هزار بشکه به ۴۲۳ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه (حدود یک درصد بالاتر از میانگین پنج‌ساله) و ذخیره فرآورده‌های میان‌تقطیر با رشد یک میلیون و ۵۸۰ هزار بشکه به ۱۰۷ میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه (۱۳ درصد پایین‌تر از میانگین پنج‌ساله) رسید. در بازارهای پالایشی، میانگین سود اروپا با کاهش ۹ دلار و ۶۳ سنتی به ۳۴ دلار و ۶۶ سنت، سود آمریکا با جهش ۳ دلار و ۴ سنتی به ۶۵ دلار و ۶۳ سنت و سود آسیا با افت ۵ دلار و ۷۲ سنتی به منفی ۶ دلار و ۳۱ سنت در هر بشکه رسید. چین با فعالیت پالایشگاه‌ها در حد روزانه حدود ۸ میلیون و ۹۵۰ هزار بشکه در اوت و رشد ۱۲/۷ درصدی صادرات فرآورده‌های پالایشی نسبت به سال پیش، بخش قابل‌توجهی از فشار بازار را تعدیل کرد، هرچند ریسک ساختاری گازوئیل را به‌طور کامل برطرف نساخت. در مجموع، هم‌زمانی اختلال مسیرهای صادراتی غرب آسیا، کاهش پالایش روسیه، ذخایر پایین فرآورده‌های میان‌تقطیر و نزدیک‌شدن فصل تعمیرات و کشاورزی نیمکره شمالی، بحران گازوئیل را به یکی از متغیرهای تعیین‌کننده مسیر بازار نفت در هفته‌های پیش رو تبدیل کرده است.