آتش‌نشانان صنعت نفت؛ ستون‌های خاموش مقاومت در آتش و جنگ
هفتم مهرماه سالروز شهادت آتش‌نشانان پالایشگاه آبادان است. بیش از ۶۸۰۰ آتش‌نشان در ۳۳۵ ایستگاه سراسر صنعت نفت فعالیت می‌کنند و نقش آن‌ها فراتر از خاموشی آتش، در پیشگیری و مقابله با خطرات...
به گزارش هشدار زودهنگام انرژی، هفتم مهرماه هر سال یادآور شهادت آتش‌نشانان پالایشگاه آبادان است و چهار و نیم دهه پس از آن، رشادت‌های سربازان بی‌ادعای صنعت نفت در جریان جنگ تحمیلی سوم و جنگ ۱۲ روزه بار دیگر جلوه‌ای نوین از ایثار این قشر وزین را به نمایش گذاشت. شهرام احمدی، مدیرکل بهداشت، ایمنی و محیط زیست وزارت نفت، در گفت‌وگو با شانا ضمن اشاره به ضرورت ارتقای تجهیزات و انضباط عملیاتی، از نقش پررنگ آتش‌نشانان صنعت نفت در عرصه پیشگیری، آمادگی و مقابله با خطرات صحبت کرد. او تأکید داشت که مأموریت آتش‌نشانان تنها به خاموش کردن آتش محدود نمی‌شود، بلکه بخش عمده‌ای از فعالیت‌های آن‌ها به شناسایی خطر، حضور در عملیات‌های پرریسک و جلوگیری از وقوع حادثه اختصاص دارد.
در حال حاضر بیش از ۶۸۰۰ آتش‌نشان در ۳۳۵ ایستگاه آتش‌نشانی در سراسر صنعت نفت فعال هستند. احمدی خاطرنشان کرد در جریان حملات دشمن به تأسیسات نفتی، آتش‌نشانان از نخستین لحظات در صحنه حاضر شدند؛ از انبارهای نفت تهران و کرج تا پالایشگاه‌ها و مناطق پتروشیمی ماهشهر و عسلویه. در شرایطی که بسیاری از واحدها با کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی نیرو مواجه بودند، در حوزه ایمنی و آتش‌نشانی نه‌تنها کاستی ایجاد نشد بلکه با تجمیع شیفت‌ها حضور نیروها افزایش یافت. آتش‌نشانان جان‌برکفی از سراسر کشور اعلام آمادگی کردند و حتی نیروهای در مرخصی داوطلبانه عازم محل حادثه شدند. در حادثه انبار ری و شرکت خطوط لوله تهران، پس از حمله دوم در میانه عملیات و با رعایت اصول ایمنی، نیروها موفق شدند خارج شده و دوباره به میدان بازگردند. در پالایشگاه‌های گاز پارس جنوبی نیز تیم‌ها پس از رفع نشتی‌ها، کار بازسازی را بدون ترک محل ادامه دادند و در آخرین روز جنگ نیز آتش‌نشانان مستقر در جزایر سیری و خارک، با وجود دشواری دسترسی، شرایط را مدیریت کردند.
مسیر شکل‌گیری نظام‌های ایمنی در صنعت نفت به سال‌های نخست توسعه نفت بازمی‌گردد؛ از واحدهای پشتیبانی مسجدسلیمان و ایستگاه آتش‌نشانی پالایشگاه آبادان با سابقه حدود ۱۱۴ سال، تا تدوین مقررات ایمنی و آتش‌نشانی شرکت ملی نفت در دهه ۱۳۴۰. نقطه عطف بعدی، حرکت به‌سوی مدیریت یکپارچه اچ‌اس‌ئی بود که از اوایل دهه ۱۳۸۰ وارد مرحله جدی شد و با ورود شرکت‌های بین‌المللی مانند توتال، آجیپ و شل به پروژه‌های پارس جنوبی، تجربه‌های جدیدی را وارد صنعت کرد. محسن پاک‌نژاد که در آن دوران مسئولیت نظارت بر صادرات و مبادلات مواد نفتی را بر عهده داشت، نقش مؤثری در پیگیری و تحقق این تحول ایفا کرد. ساختار اچ‌اس‌ئی در پنج سطح وزارت نفت، شرکت‌های اصلی، تابعه، بهره‌بردار و تأسیسات شکل گرفت و امروز تقریباً در هر تأسیسات نفتی حداقل یک مسئول ایمنی حضور دارد. این نظام از مرحله واکنش به حادثه فراتر رفته و چرخه کامل عمر پروژه‌ها را پوشش می‌دهد.
حوادث مهم صنعت نفت نیز درس‌های گرانبهایی برای تکامل نظام ایمنی داشت؛ انفجار خط لوله منجر به شهادت حدود ۱۵ نفر، انفجار خط لوله ورودی به یک تأسیسات پتروشیمی که ۹ نفر از جمله آتش‌نشانان را به شهادت رساند، آتش‌سوزی مخزن خوراک پتروشیمی بوعلی‌سینا در سال ۱۳۹۵، آتش‌سوزی مخزن پالایشگاه تهران در سال ۱۴۰۰ و فوران چاه ۱۴۷ رگ‌سفید که دو همکار را از دست داد و محسن پاک‌نژاد در آن زمان حدود ۳۰ تا ۴۰ روز مستقیماً در محل حضور داشت تا عملیات کنترل با حفر چاه امدادی انجام شود. پس از این حوادث، الزامات، دستورالعمل‌ها و راهنماهای جدیدی در حوزه آتش‌نشانی و ایمنی تدوین و ابلاغ شد.
بدون نظر! اولین نفر باشید